ŞOR TÜRKLERİNİN İZİNDE
banner57

  

Orta Asya’nın Türk coğrafyasının merkezinde yok olmak üzere olan Şor Türklerinin izini sürmek istiyorum. Yanlış duymadınız yok olmak üzere diyorum, gerçekten de Şor Türkleri nüfus olarak giderek azalmakta olan etnik gurplardan. Şor Bayramına denk gelen günlerde bu coğrafyada olunca Şor bayramına uğramadan olmaz. Uzun ve yorucu bozuk yollardan kilometrelerce yol alarak nihayetinde şor nüfusunun en bol olduğu Taştagol’a yoğun ormanlık alanlardan geçerek varıyoruz. Şorlar, Rusya'da yaşayan bir Türk halkı. Türk dillerinden Şorca konuşuyorlar. Rusya'nın Kemerovo Oblastı'nda yaşıyorlar. Eskiden Kemerova bölgesinin adı Şor Türklerinin ülkesi anlamında Şorya imiş. Rusların Şor Türklerini yok etmek için gayretleri neticesi Şorya'nın adı değiştirilir. Rusların Şor Türklerine yaptığı soykırımı ile azalan Şor Türkleri unutturulmaya çalışılsada ziyaretine geldiğim bayramlarında köklerine bağlı bir halkla karşılaştım. Rusların yaptığı baskılar sonucu Şorlardan ana dilini bilenlerin sayısı ne yazık ki azalmış. Şorlar kendi içlerinde Ak Şor, Kızıl Şor, Kara Şor, Sarı Şor olarak ayrılıyorlar. ŞorlarTeleütlerle aynı coğrafyada yaşıyorlar.

Şorların adı nereden geliyormuş derseniz, 19. yüzyılın ortalarında Radloff tarafından “kızak” anlamına gelen Şor adıyla anılmış ve bu ad, daha sonraki dönemlerde yaygınlaşmıştır.

İnanç olarak daha önceleri Şamanist olan Şorların önemli bir kısmı, 19. yüzyılda Ruslar tarafından hristiyanlaştırılmış olsalar da bugünlerde genç şor’lar şamanizme dönüyorlarmış.

Şor Türkleri, dil ve kültür manasında en çok Tuva Türklerine yakın. Bütün Rusya Federasyonunda 2002 yılı Rus kaynaklarına göre toplam 14.000 Şor Türkleri yaşamakta iken 2013 yılı verilerine göre 17.000 Şor Türkü olduğu çeşitli kaynaklarda vurgulanmış.. Şor Türkleri, Kemerovo Bölgesi'nde 11.554 kişi, Hakasya'da 1.078 kişi, Krasno-yar'da 201 kişi, Altay bölgesinde 165 kişi ve Altay Cumhuriyetinde 141 kişi olarak burada hayatlarını sürdürüyorlar.

Bugün Şorlar topluca Kemerova eyaletinde Novokuznetsk dolaylarında yaşamaktalar. Şorlar çok eski zamandan beri demircilik sanatı ile meşhurdurlar. Yerleşik bir hayat sürmekte olup tarım ve hayvan beslemekle geçinirler.

Şorların yaz ayının gelmesi ile kutladıkları bir nevi hasat bayramı olan Şol Bayramı ‘Çıl Paji” de bulunmak nasib oldu. Taştagol yaylalarında kurulan sahne de yöresel kostümleri ile bölgenin meşhur sanatçıları konserler veriyor, çocuklar  ile gençler kendi aralarında ok atma, iple çekme, odun kesme, bilek güreşi ve olmazsa olmaz güreş burada bugün yaşanıyor.

Bizlerde o gün sahne alacak ünlü Çıldız müzik topluluğundan bizlere özel bir konser dinliyor kaydediyoruz. Yöresel şarkılarını söylüyor, yöresel lezzetlerini bizlerle paylaşıyorlar. Kendiside bir Şor olan ve Şaman geleneğinden gelen meşhur devlet sanatçısı Cıltız Tanngaşeyeva bizlere hem bayram hem de şorların tarıhi hakkında detaylı bilgiler veriyor. Birlikte keyifli geçen bilgi dolu sohbetin ardından ustası olduğu Ağız Kopuzu ile dağların eteklerinde  bizlere enfes bir konser veriyor hatta bana ağız kopuzu dersi vererek nasıl çalınacağını öğretiyor. Şans buna denir Altay dağlarının eteklerinde geleneksel Türk çalgısı Ağız Kopuzunu çalmayı Şaman bir sanatçıdan öğreniyorum.

Yolumuz bambaşka bir Türk coğrafyasına Budist ve Şaman Türklerin yaşadığı Sayan dağlarının eteklerindeki Kızıl kenti ve çevresinde geniş bir coğrafyada yaşayan Tuva Türklerinin yanına düşüyor. Buralarda bizleri ne gibi sürprizler bekliyor bu da bir başka yazımızın konusu olacak.

 YARIN: BUDİST VE ŞAMAN TÜRKLERİN İZİNDE TUVADAYIM…

 

Haber Merkezi

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.